Νέοι κίνδυνοι αναδύονται το τελευταίο διάστημα στις ιδιωτικές αγορές, σύμφωνα με το Barron’s, καθώς ολοένα και περισσότεροι ιδιώτες επενδυτές αποκτούν πρόσβαση σε τομείς που μέχρι πρότινος θεωρούνταν προνόμιο των μεγάλων θεσμικών παικτών. Η εξέλιξη αυτή εγείρει σοβαρά ερωτήματα για το μέλλον του private equity, του venture capital και γενικότερα των εναλλακτικών επενδύσεων, αλλά και για τους θεσμικούς επενδυτές που βασίζονταν επί δεκαετίες σε αυτούς τους κλάδους για υψηλότερες αποδόσεις και διαφοροποίηση.
Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται και τα family offices, δηλαδή οι επενδυτικοί οργανισμοί μεγέθους θεσμικού επενδυτή, με τουλάχιστον 100 εκατ. δολάρια υπό διαχείριση (συνήθως πολύ περισσότερα) που διαχειρίζονται επενδύσεις, φιλανθρωπικές δραστηριότητες και την καθημερινή οικονομική ζωή εύπορων οικογενειών.
«Είναι σαφές ότι μπαίνουμε σε μια νέα εποχή», δηλώνει η Andrea Auerbach, επικεφαλής ιδιωτικών επενδύσεων παγκοσμίως στην Cambridge Associates, στο Barron’s. «Αυτό θα αλλάξει τη δυναμική και τον τρόπο με τον οποίο οι διαχειριστές κεφαλαίων συμπεριφέρονται απέναντι στους θεσμικούς επενδυτές που βρίσκονται στο πλευρό τους εδώ και 25 χρόνια».
Έκρηξη στα “evergreen” funds
Τα τελευταία χρόνια έχει αυξηθεί ραγδαία ο αριθμός των δημόσιων επενδυτικών σχημάτων που επιτρέπουν σε ιδιώτες να επενδύουν σε εναλλακτικά περιουσιακά στοιχεία. Τα λεγόμενα “evergreen” funds έφτασαν τα 505, με συνολικά υπό διαχείριση κεφάλαια 500 δισ. δολάρια στο τέλος του 2024, από 278 funds και 245 δισ. δολάρια το 2022, σύμφωνα με έκθεση των PitchBook και Morningstar.
Έρευνα της BlackRock σε χρηματοοικονομικούς συμβούλους δείχνει ότι πάνω από τους μισούς επενδύουν ήδη σε ιδιωτικές αγορές για λογαριασμό πελατών τους, αν και σε περιορισμένη κλίμακα. Οι επενδυτές που κατέχουν τέτοια προϊόντα κατανέμουν κατά μέσο όρο μόλις το 7% του χαρτοφυλακίου τους.
Αυτό όμως ενδέχεται να αλλάξει δραστικά. Το αμερικανικό Υπουργείο Εργασίας προετοιμάζει κανονισμούς που θα επιτρέπουν την ένταξη ιδιωτικών επενδύσεων στα συνταξιοδοτικά προγράμματα 401(k), ως απάντηση σε εκτελεστικό διάταγμα του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ τον περασμένο Αύγουστο.
Μόνο τα 401(k) κατείχαν πάνω από 9 τρισ. δολάρια στο β’ τρίμηνο του 2024, σύμφωνα με το Investment Company Institute. Αν οι συμμετέχοντες κατεύθυναν το 10% των χαρτοφυλακίων τους σε ιδιωτικές αγορές, αυτό θα σήμαινε εισροές ύψους 900 δισ. δολαρίων σε μη εισηγμένα περιουσιακά στοιχεία, πέρα από τα κεφάλαια που ήδη εισρέουν από ιδιώτες επενδυτές.
Για σύγκριση, ολόκληρος ο κλάδος των εναλλακτικών επενδύσεων άντλησε μόλις 549 δισ. δολάρια το 2025 για private equity, venture capital και δευτερογενείς επενδύσεις από θεσμικούς επενδυτές, σύμφωνα με στοιχεία της PitchBook.
Το πρόβλημα της ρευστότητας
Παρότι είναι απίθανο τα 900 δισ. να διοχετευθούν άμεσα στις ιδιωτικές αγορές, η κατεύθυνση είναι σαφής και οι συνέπειες θα είναι βαθιές. Όχι όμως απαραίτητα θετικές για τα family offices και τους θεσμικούς επενδυτές.
Παραδοσιακά, τα private-market funds είναι μακροπρόθεσμες επενδύσεις με αυστηρούς περιορισμούς στη ρευστοποίηση. Οι επενδυτές δεσμεύουν κεφάλαια για πολλά χρόνια, συχνά πάνω από μία δεκαετία, με αντάλλαγμα δυνητικά υψηλότερες αποδόσεις.
Αντίθετα, τα retail evergreen funds (όπως interval funds, tender offer funds, REITs και BDCs) υποχρεούνται να προσφέρουν δυνατότητες εξαγοράς μεριδίων. Το πρόβλημα είναι ότι τα χαρτοφυλάκια ιδιωτικών αγορών σπάνια παράγουν επαρκείς ταμειακές ροές για να καλύπτουν τακτικές εξαγορές.
«Για να διαχειριστούν αυτή την αναντιστοιχία, πολλά funds προσαρμόζουν τη δομή του χαρτοφυλακίου τους ώστε να εξυπηρετούν στόχους ρευστότητας και όχι την ουσία της επενδυτικής ευκαιρίας», εξηγεί ο Luke Proskine, managing partner στη Makena Capital.
Αυτό, όπως επισημαίνει, μπορεί να αποδυναμώσει τις αποδόσεις και να δημιουργήσει σοβαρές ασυμμετρίες μεταξύ ενεργητικού και υποχρεώσεων.
Σύγκρουση συμφερόντων;
Ανησυχία εκφράζεται και για το πώς οι διαχειριστές κεφαλαίων (general partners) θα μοιράζουν τις επενδυτικές ευκαιρίες μεταξύ θεσμικών και retail οχημάτων. Συχνά το ίδιο asset «τεμαχίζεται» και κατανέμεται σε διαφορετικά funds με διαφορετικές προσδοκίες επενδυτών.
Παράλληλα, οι θεσμικοί επενδυτές φοβούνται ότι θα χάσουν προνομιακές ευκαιρίες co-investment, οι οποίες πλέον ενδέχεται να κατευθύνονται προς retail funds με υψηλότερες αμοιβές για τους διαχειριστές.
Ενδεικτικά, ενώ τα παραδοσιακά private equity funds χρεώνουν περίπου 2% ετήσια διαχείριση και 20% επί των κερδών, τα retail evergreen funds είχαν μέσο καθαρό κόστος άνω του 3% στο τέλος του 2024.
Τι σημαίνει αυτό για τα family offices
Παρά τις προκλήσεις, τα family offices παραμένουν έντονα παρόντα στις ιδιωτικές αγορές. Το 28% των επενδυτών που δραστηριοποιούνται στο private equity το 2025 ήταν family offices, ενώ τα πλουσιότερα εξ αυτών κατανέμουν έως και 42% των χαρτοφυλακίων τους σε εναλλακτικά προϊόντα.
Το κρίσιμο ερώτημα, σύμφωνα με την Auerbach, είναι κατά πόσο οι διαχειριστές θα έχουν ίσα κίνητρα να στηρίζουν τόσο τα retail όσο και τα θεσμικά κεφάλαια.
Η Cambridge Associates εκτιμά ότι μεγάλο μέρος του retail χρήματος θα καταλήξει σε έναν περιορισμένο αριθμό μεγάλων διαχειριστών που έχουν προετοιμαστεί στρατηγικά γι’ αυτή την αγορά, όπως οι συνεργασίες Capital Group, KKR ή Apollo–State Street.
Για τους θεσμικούς επενδυτές, το ζητούμενο πλέον δεν είναι μόνο «πού πηγαίνουν τα χρήματα», αλλά και «πού δεν πηγαίνουν».
Όπως σημειώνει χαρακτηριστικά εσωτερικό σημείωμα της Cambridge Associates, «με χιλιάδες general partners διαθέσιμους για επένδυση, το πεδίο ευκαιριών για τους θεσμικούς επενδυτές εκτείνεται πολύ πέρα από εκείνους που κυνηγούν με ζήλο τον ιδιώτη επενδυτή».
