Αντιμέτωπες με οικονομικές και δημογραφικές προκλήσεις βρίσκονται οι αγροτικές περιοχές όχι μόνο στη χώρα μας αλλά σε όλη την Ευρώπη. Με στόχο να αντιστραφεί η τάση απομάκρυνσης των νέων από την ύπαιθρο, η ΕΕ παρουσιάζει μια στρατηγική για να καταστήσει τις αγροτικές περιοχές σε «ζωντανές» κοινότητες, ελκυστικές για ζωή και εργασία.
Το να γίνει κανείς ή να παραμείνει αγρότης εξαρτάται όχι μόνο από την πρόσβαση σε γη, χρηματοδότηση και γνώση, αλλά και από την ποιότητα ζωής στις αγροτικές περιοχές. Οι αξιόπιστες υπηρεσίες — από την υγειονομική περίθαλψη και τη φροντίδα των παιδιών έως τις μεταφορές, τη στέγαση και την ψηφιακή συνδεσιμότητα — είναι απαραίτητες για να ζουν και να εργάζονται οι νέοι στην ύπαιθρο.
Οι ισχυρές αγροτικές κοινότητες αποτελούν το θεμέλιο της βιώσιμης γεωργίας
Η πρωτοβουλία αυτή συνδέει την ποιότητα ζωής – από την πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες μέχρι την ψηφιακή συνδεσιμότητα – με τη βιώσιμη ανάπτυξη της γεωργίας και την προσέλκυση νέων αγροτών.
Σε όλη την Ευρώπη, η έλλειψη τέτοιων υπηρεσιών είναι ένας σημαντικός λόγος για τον οποίο οι νεότερες γενιές μετακομίζουν. Η μείωση του αγροτικού πληθυσμού, με τη σειρά της, αποδυναμώνει τις τοπικές οικονομίες και καθιστά τη γεωργία λιγότερο βιώσιμη. Η αντιμετώπιση αυτού του κύκλου σημαίνει επένδυση στον κοινωνικό ιστό των αγροτικών περιοχών, έτσι ώστε όσοι επιθυμούν να ασχοληθούν με τη γεωργία να μπορούν να οικοδομήσουν τόσο τα προς το ζην όσο και τη ζωή τους.
Η Στρατηγική της ΕΕ για την Ανανέωση των Γενεών στη Γεωργία θέτει αυτόν τον στόχο στο επίκεντρο του οράματός της, συνδέοντας την ανανέωση της γεωργίας με ευρύτερες προσπάθειες αναζωογόνησης των αγροτικών περιοχών μέσω του μακροπρόθεσμου οράματος της ΕΕ για τις αγροτικές περιοχές και του Αγροτικού Συμφώνου.
Οι υπηρεσίες στις αγροτικές περιοχές
Οι ισχυρές αγροτικές κοινότητες αποτελούν το θεμέλιο της βιώσιμης γεωργίας. Όταν απουσιάζουν οι υπηρεσίες, οι αγρότες αντιμετωπίζουν υψηλότερο κόστος, μεγαλύτερες αποστάσεις και μειωμένες ευκαιρίες για τις οικογένειές τους. Η άνιση πρόσβαση σε υποδομές, από το ευρυζωνικό δίκτυο έως τη βασική υγειονομική περίθαλψη, μπορεί να δυσχεράνει άσκοπα την αγροτική ζωή, αποθαρρύνοντας τους νεοεισερχόμενους από το να εγκατασταθούν ή να παραμείνουν.
Η βελτίωση αυτών των συνθηκών σημαίνει περισσότερα από την απλή υποστήριξη των αγροτών: σημαίνει δημιουργία δυναμικών, χωρίς αποκλεισμούς αγροτικών κοινωνιών όπου άνθρωποι από όλα τα υπόβαθρα μπορούν να εργάζονται, να καινοτομούν και να μεγαλώνουν οικογένειες. Η ποιότητα ζωής δεν είναι πολυτέλεια — είναι προϋπόθεση για την ανανέωση των γενεών.
Οι λύσεις…
Η Αξιολόγηση των Στρατηγικών Ανανέωσης Γενεών σε όλα τα Κράτη Μέλη (2025) του Δικτύου ΚΑΠ της ΕΕ έχει χαρτογραφήσει εθνικές και περιφερειακές πρωτοβουλίες που ήδη βελτιώνουν τις συνθήκες διαβίωσης και την πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες στις αγροτικές περιοχές. Οι παρεμβάσεις αυτές περιλαμβάνουν:
- Ολοκληρωμένοι κόμβοι αγροτικών υπηρεσιών που συγκεντρώνουν την υγειονομική περίθαλψη, τη φροντίδα παιδιών, τις διοικητικές και κοινωνικές υπηρεσίες κάτω από την ίδια στέγη, μειώνοντας την απομόνωση και τον χρόνο μετακίνησης για τους κατοίκους της υπαίθρου.
- Ψηφιακή καινοτομία και πρωτοβουλίες για έξυπνα χωριά που ενισχύουν την πρόσβαση σε ευρυζωνικό δίκτυο, τις ηλεκτρονικές υπηρεσίες και τις ευκαιρίες εξ αποστάσεως μάθησης για τις αγροτικές κοινότητες.
- Σχέδια αγροτικής στέγασης και κινητικότητας που διευκολύνουν τους νέους να εγκατασταθούν σε γεωργικές περιοχές και να συνδεθούν με κοντινά αστικά κέντρα.
- Έργα με βάση την κοινότητα που ενισχύουν την κοινωνική ένταξη, προωθούν πολιτιστικές δραστηριότητες και δημιουργούν χώρους για συνεργασία μεταξύ των γενεών.
Αυτές οι πρωτοβουλίες δείχνουν ότι η βελτίωση της ποιότητας ζωής δεν είναι ξεχωριστή από την υποστήριξη της γεωργίας. Αποτελεί μέρος της ίδιας στρατηγικής για τη διατήρηση της δυναμικής και ανθεκτικής αγροτικής Ευρώπης.
…και η αλλαγή
Η Στρατηγική της ΕΕ για την Ανανέωση των Γενεών στη Γεωργία βασίζεται σε αναλυτικό έργο και στοιχεία που έχουν συλλεχθεί από το Δίκτυο ΚΑΠ της ΕΕ σε όλα τα κράτη μέλη, με στόχο να καταστήσει την αγροτική ζωή πιο ελκυστική, δίκαιη και βιώσιμη. Η Στρατηγική προωθεί ένα μείγμα κοινωνικών, ψηφιακών και υποδομικών μέτρων που έχουν σχεδιαστεί για να διασφαλίσουν ότι οι νέοι αγρότες και οι οικογένειές τους μπορούν να ευδοκιμήσουν στην ύπαιθρο:
- Σύνδεση της γεωργικής ανανέωσης με το μακροπρόθεσμο όραμα της ΕΕ για τις αγροτικές περιοχές και το Αγροτικό Σύμφωνο , διασφαλίζοντας ότι η γεωργία συμβάλλει στην αναζωογόνηση της υπαίθρου και ωφελείται από αυτήν.
- Βελτίωση της πρόσβασης σε βασικές υπηρεσίες , συμπεριλαμβανομένης της εκπαίδευσης, της υγειονομικής περίθαλψης, της παιδικής φροντίδας και της κινητικότητας, μέσω συντονισμένων επενδύσεων σε όλα τα ταμεία της ΕΕ.
- Επέκταση των ψηφιακών υποδομών και των πρωτοβουλιών για τα έξυπνα χωριά για την ενίσχυση της συνδεσιμότητας, της καινοτομίας και της επιχειρηματικότητας στις αγροτικές κοινότητες.
- Υποστήριξη της συμπεριληπτικής διακυβέρνησης μέσω της συμμετοχής νέων αγροτών, γυναικών και αγροτικών επιχειρηματιών στον τοπικό αναπτυξιακό σχεδιασμό.
- Προώθηση συνεργειών μεταξύ της ΚΓΠ και της πολιτικής συνοχής , διασφαλίζοντας ότι τα γεωργικά και περιφερειακά προγράμματα βελτιώνουν από κοινού την ποιότητα ζωής στις αγροτικές περιοχές.
- Ενθάρρυνση της διαφοροποίησης και των τοπικών αλυσίδων αξίας , βοηθώντας τις αγροτικές οικονομίες να δημιουργήσουν θέσεις εργασίας και υπηρεσίες πέρα από τη γεωργία και μόνο.
Συνδυάζοντας αυτές τις δράσεις, η ΕΕ στοχεύει να καταστήσει τις αγροτικές περιοχές μέρη όπου οι άνθρωποι όχι μόνο εργάζονται, αλλά επιλέγουν να ζουν, διασφαλίζοντας ότι η γεωργία θα παραμείνει ένα ανταποδοτικό, προσανατολισμένο στο μέλλον επάγγελμα, με ρίζες σε ακμάζουσες κοινότητες.
