Σήμερα, οι εναλλακτικές θεραπείες είναι ευρέως αποδεκτές σε πολλές χώρες, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ευρώπη και οι ΗΠΑ. Ιδιαίτερα, η αρωματοθεραπεία αξιοποιείται σε συνδυασμό με άλλες προσεγγίσεις για την ολιστική διαχείριση του πόνου. Τα αιθέρια έλαια επηρεάζουν το παρασυμπαθητικό σύστημα μέσω της αφής και της μυρωδιάς, προσφέροντας βαθιά χαλάρωση. Έχουν αναδειχθεί πολλές έρευνες που αποδεικνύουν ότι η χαλάρωση αλλάζει την αντίληψη του πόνου και εξηγούν πώς τα αιθέρια έλαια, που περιλαμβάνουν αναλγητικές ουσίες, μπορούν να μειώσουν τον οξύ και χρόνιο πόνο. Αυτή η προσέγγιση χρησιμοποιείται κυρίως από νοσηλευτές για να παρέχουν μια ολοκληρωμένη θεραπεία. Δυστυχώς, στα ελληνικά νοσοκομεία, η υιοθέτηση της αρωματοθεραπείας δεν έχει γίνει ακόμα καθημερινή πρακτική, αφήνοντας ανοιχτό το ερώτημα για το μέλλον.
Ακολουθούν δύο περιπτώσεις στις οποίες η αρωματοθεραπεία είχε θετικά αποτελέσματα στη διαχείριση του πόνου: η πρώτη αφορά μια γυναίκα 70 ετών και η δεύτερη έναν άνδρα 90 ετών.
Η μεθοδολογία περιλαμβάνει τη συλλογή δεδομένων για τη σωματική και ψυχολογική κατάσταση του ασθενούς, καθώς και την υπάρχουσα φαρμακευτική αγωγή. Αξιολογούνται η ποιότητα του ύπνου, η ικανοποίηση από την εργασία και το επίπεδο του stress. Η νοσηλεύτρια που εφαρμόζει την αρωματοθεραπεία πρέπει να παρατηρεί προσεκτικά τον ασθενή και να δημιουργεί ένα καλό περιβάλλον επικοινωνίας. Στη συνέχεια, ετοιμάζει ένα κατάλληλο μείγμα αιθέριων ελαίων και αποφασίζει την κατάλληλη χρονική στιγμή εφαρμογής τους. Επίσης, παρακολουθεί το χρώμα του δέρματος, πιθανές οιδήματα και τη στάση του σώματος. Έτσι, συντάσσεται ένα εξατομικευμένο πλάνο νοσηλείας, όπου ενθαρρύνονται οι ασθενείς να θέτουν ερωτήματα και να εκφράζουν τις προτιμήσεις τους σχετικά με την αρωματοθεραπεία.
Δεξιότητες Αρωματοθεραπείας
Είναι σημαντικό το μείγμα αρωμάτων και αιθέριων ελαίων να είναι εξατομικευμένο, ανάλογα με τη φύση του πόνου και το ιατρικό ιστορικό του ασθενούς. Οι νοσηλευτές πρέπει να είναι κατάλληλα εκπαιδευμένοι σε θέματα παθολογίας, συμβουλευτικής και φαρμακολογίας, ώστε να παρέχουν σωστές οδηγίες και να παραπέμπουν τους ασθενείς σε εξειδικευμένους επαγγελματίες, εάν χρειάζεται. Η εφαρμογή αυτής της μεθόδου μπορεί να γίνει σε νοσοκομεία, κέντρα υγείας ή άλλες εγκαταστάσεις υγειονομικής περίθαλψης.
1η Περίπτωση
Η πρώτη περίπτωση αφορά μια γυναίκα 70 ετών που βρισκόταν στην τρίτη ημέρα μετά από επέμβαση και βίωνε έντονο πόνο και ναυτία. Χρησιμοποιήθηκε η αρωματοθεραπεία για την ανακούφιση του πόνου και τη μείωση του μετεγχειρητικού stress σε νοσοκομειακό περιβάλλον.
2η Περίπτωση
Η δεύτερη περίπτωση αναφέρεται σε έναν 90χρονο άνδρα που έπασχε από νευραλγία εξαιτίας έρπητα ζωστήρα. Η αρωματοθεραπεία χρησιμοποιήθηκε για την ανακούφιση του πόνου και του κνησμού, με θετικά αποτελέσματα σε διάστημα τεσσάρων μηνών. Η θεραπεία έγινε από την οικογένεια του, που είχε εκπαιδευτεί κατάλληλα.
Στην πρώτη περίπτωση, η γυναίκα υποβλήθηκε σε επέμβαση για εκτομή μέρους του παχέος εντέρου λόγω καρκίνου. Παρά την αρχικά καλή μετεγχειρητική πορεία, άρχισε να βιώνει έντονο πόνο την τρίτη ημέρα. Παρά την φαρμακευτική αγωγή, οι ενοχλήσεις παρέμειναν. Σημαντικό είναι ότι η γυναίκα είχε ιστορικό ρευματοειδούς αρθρίτιδας και πνευμονίας, γεγονός που επέτεινε την ανησυχία της.
Η αρωματοθεραπεία περιλάμβανε ένα ήπιο μασάζ με ελαφρύ μείγμα αιθέριων ελαίων λεβάντας, χαμομηλιού και μάραθου, διαλυμένα σε αμυγδαλέλαιο. Η λεβάντα, με αναλγητικές και αντικαταθλιπτικές ιδιότητες, και το χαμομήλι, γνωστό για τις καταπραϋντικές του δράσεις, φαίνεται να προσέφεραν ανακούφιση. Ο ασθενής βίωσε βελτίωση και πήρε εξιτήριο την έκτη μέρα.
3η Περίπτωση
Ο ασθενής 90 ετών παρουσίασε νευραλγία λόγω έρπητα ζωστήρα. Παρά τη φαρμακευτική αγωγή, υπήρχαν δυσκολίες ύπνου και κνησμός. Η αρωματοθεραπεία με μείγμα λεβάντας, φύλλων τσαγιού και χαμομηλιού, συνέβαλε στην υποχώρηση του πόνου και στη βελτίωση της ποιότητας ζωής του.
Κατά τη διάρκεια αυτής της μελέτης, τονίστηκε ο ρόλος της αρωματοθεραπείας στη μείωση του πόνου, υπόκεινται σε μακροχρόνια παρακολούθηση. Οι δύο περιπτώσεις τονίζουν την ευελιξία της αρωματοθεραπείας και τη σημασία της σε διάφορα περιβάλλοντα.
Marianna Diomidous MD, RN, MPH, MSc, PhD
Professor Emeritus of Epidemiology & Public Health
Department of Public Health
Faculty of Nursing
National and Kapodistrian University of Athens
