Η ανθρωπότητα μόλις έλαβε ένα σύντομο αλλά πανίσχυρο σήμα, το οποίο ταξίδεψε για πάνω από 13 δισεκατομμύρια χρόνια πριν φθάσει στη Γη, διασχίζοντας ένα σύμπαν νεαρό και σκοτεινό, πολύ πριν δηλαδή σχηματιστούν γαλαξίες όπως ο δικός μας. Είχε διάρκεια μόλις 10 δευτερόλεπτα.
Και μπορεί η προέλευσή του, αρχικά να μην ήταν ξεκάθαρη, αλλά καθώς τα δεδομένα έρχονταν και οι παρατηρήσεις από τα τηλεσκόπια ξεκινούσαν, οι επιστήμονες αντιλαμβάνονταν ότι η ανθρωπότητα παρατηρούσε κάτι πολύ παράξενο, μυστήριο και ταυτόχρονα μεγαλιώδες. Ένα αστέρι να καταρρέει, ένας αστρικός θάνατος που δεν τον είχαν κατανοήσει ακόμη.
Μόλις επιβεβαιώθηκε η φύση του σήματος, η οποία δεν άργησε να συμβεί, οι επιστήμονες αντιλήφθηκαν ότι αυτό προήλθε από ένα supernova, που εξερράγη, όταν ο κόσμος μας ήταν μόλις 730 εκατομμυρίων ετών. Όχι μόνο είναι το πιο μακρινό event του είδους που έχει παρατηρηθεί, αλλά παράλληλα αλλάζει ριζικά τον τρόπο σκέψης όσον αφορά τη δημιουργία αστεριών στο πρώιμο σύμπαν.
Πως έγινε η ανίχνευση
Αξίζει να σημειωθεί ότι η αρχική ανίχνευση έλαβε χώρα στις 14 Μαρτίου 2025, όταν ο δορυφόρος SVOM (Space-based multi-band astronomical Variable Objects Monitor) κατέγραψε μια έκλαμψη ακτίνων γ διάρκειας 10 δευτερολέπτων. Τέτοια γεγονότα συνδέονται συχνά με το θάνατο μεγάλων αστεριών και τη γένεση μαύρων τρυπών, γεγονότα τα οποία εκπέμπουν μεγάλες ποσότητες ενέργειας που παραμένουν ορατές σε απίστευτα μεγάλες κοσμικές αποστάσεις.
Η πρώιμη αυτή ανίχνευση του γεγονότος, στο οποίο δόθηκε η κωδική ονομασία GRB 250314A ήταν πολύ σημαντική καθώς η αποστολή SVOM μόλις είχε ξεκινήσει. Μεταγενέστερες έρευνες έδειξαν ότι η έκρηξη προήλθε από την εποχή που είναι γνωστή ως Epoch of Reionisation, όταν τα πρώτα άστρα και οι γαλαξίες άρχιζαν να ιονίζουν το διαγαλαξιακό μέσο. Εντός ωρών από την ανίχνευση, το Neil Gehrels Swift Observatory της NASA εντόπισε την πηγή του σήματος. Εντόπισαν μετατόπιση προς το ερυθρό της τάξεως του 7.3 κάτι που σημαίνει ότι είχε ταξιδέψει για περισσότερα από 13 δισεκατομμύρια έτη.
Η επιβεβαίωση ήρθε και από το James Webb Telescope τρεις μήνες μετά ως προς την ταυτότητα του σήματος όπως δημοσιεύθηκε σε ανακοίνωση εδώ.
Η ανακάλυψη αυτή αποτελεί ίσως ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα, πως τέτοιου είδους εκρήξεις μπορούν αποτελέσουν εργαλεία για τη διερεύνηση των πρώιμων σταδίων του σύμπαντος. Η φωτεινότητά τους και τα διακριτά χαρακτηριστικά τους επιτρέπουν στους επιστήμονες να εντοπίζουν κοσμικά γεγονότα που συνέβησαν πριν από δισεκατομμύρια χρόνια.
