Επιμέλεια: Στέλιος Βασιλούδης
Οι αντίπαλες υπερδυνάμεις εντείνουν τις προετοιμασίες για μια προσελήνωση επανδρωμένης αποστολής σχεδόν έξι δεκαετίες μετά την πρώτη βόλτα στη Σελήνη. Νωρίτερα αυτόν τον μήνα ο κόσμος παρακολούθησε την αποστολή τεσσάρων αστροναυτών από τη NASA γύρω από τη Σελήνη – αλλά για να προσγειωθούν στην επιφάνεια οι ΗΠΑ βρίσκονται για άλλη μια φορά σε έναν διαστημικό αγώνα, αυτή τη φορά με την Κίνα – η οποία μπορεί κάλλιστα να κερδίσει.
Και οι δύο χώρες σχεδιάζουν να κατασκευάσουν κατοικήσιμες σεληνιακές βάσεις – τον πρώτο οικισμό σε άλλο ουράνιο σώμα – καθώς και να αναζητήσουν σπάνιους πόρους και να χρησιμοποιήσουν το περιβάλλον του βαθέως διαστήματος για να δοκιμάσουν τεχνολογία για μελλοντικές επανδρωμένες αποστολές στον Άρη.
Η καλά χρηματοδοτούμενη Εθνική Διαστημική Διοίκηση της Κίνας (CNSA) έρχεται αντιμέτωπη με την Εθνική Διοίκηση Αεροναυτικής και Διαστήματος των ΗΠΑ (NASA).
Ενώ η NASA έχει το πλεονέκτημα, λόγω της θεσμικής γνώσης – δεδομένου ότι έχει ήδη προσγειωθεί στη Σελήνη στο πλαίσιο του προγράμματος Apollo – προσπαθεί να επιστρέψει με ένα κλάσμα του μεριδίου του εθνικού προϋπολογισμού που είχε τη δεκαετία του 1960.
Η αμερικανική διαστημική υπηρεσία είναι επίσης ευάλωτη σε αλλαγές στην κυβέρνηση κάθε τέσσερα χρόνια, γεγονός που καθιστά δύσκολη την τήρηση σχεδίων δεκαετιών – κάτι από το οποίο δεν επηρεάζονται οι Κινέζοι μηχανικοί πυραύλων που εργάζονται σε ένα μονοκομματικό κράτος.
Για να προχωρήσει με ταχύτητα, η NASA έχει αναθέσει κρίσιμα στοιχεία αποστολών σε ιδιωτικές εταιρείες, συμπεριλαμβανομένων επιχειρήσεων με επικεφαλής δισεκατομμυριούχους που στοχεύουν στην αξιοποίηση της ακμάζουσας διαστημικής οικονομίας. Η SpaceX του Elon Musk και η Blue Origin του Jeff Bezos σπεύδουν να σχεδιάσουν και να κατασκευάσουν σεληνιακά σκάφη εγκαίρως, για δοκιμαστικές πτήσεις τον επόμενο χρόνο.
Σε αντίθεση με τον αγώνα δρόμου προς τη Σελήνη μεταξύ της Σοβιετικής Ένωσης και των ΗΠΑ, ο ανταγωνισμός του 21ου αιώνα διαμορφώνεται περισσότερο σαν μαραθώνιος, με μια γιγαντιαία προσπάθεια να εκτοξευθούν πολλαπλές αποστολές κατά τη διάρκεια πολλών ετών.
«Αυτό που πραγματικά καταδεικνύεται είναι ότι δεν έχει σημασία ποιος θα φτάσει πρώτος στη Σελήνη, αυτή τη φορά. Σημασία έχει ποιος θα φτάσει στη Σελήνη τις επόμενες 10 φορές», δήλωσε ο Scott Manley, Σκωτσέζος αστροφυσικός και ειδικός στην πυραυλική μηχανική. «Το κράτος που θα συνεχίσει θα είναι αυτό που θα αρχίσει πραγματικά να κερδίζει. Θα αρχίσει να διεκδικεί πραγματικά το διάστημα. Αυτό είναι κρίσιμο». Δεδομένου ότι το διάστημα είναι ένας τομέας με αδιαφανή νομική συναίνεση, η πρώτη χώρα που θα εγκατασταθεί στην πλούσια σε πόρους σεληνιακή επιφάνεια πιθανότατα θα έχει ένα προβάδισμα στον καθορισμό των κανόνων.
Παρόλα αυτά, η πρώτη επιστροφή επανδρωμένης αποστολής αναμφίβολα θα αποτελέσει μια σημαντική συμβολική νίκη, τόσο στο εσωτερικό όσο και ως έκφραση ισχύος στο εξωτερικό. Αυτό το ανταγωνιστικό στοιχείο χρησιμοποιείται τακτικά από τη NASA, η οποία έχει συμφέρον να δημιουργήσει μια αίσθηση επείγοντος για να ενθαρρύνει το Κογκρέσο να τη χρηματοδοτήσει. Ο επικεφαλής της NASA, Jared Isaacman, δήλωσε αυτή την εβδομάδα ότι υπάρχει ένας παγκόσμιος ανταγωνισμός ισχύος για το «υψηλότερο σημείο του διαστήματος», προσθέτοντας: «Όταν έχεις έναν ανταγωνισμό, δεν θέλεις να χάσεις».
Είναι μια αμφίρροπη κούρσα: η NASA σχεδιάζει να προσγειωθεί το 2028, αν και ενδεχομένως να καθυστερήσει, και το Πεκίνο σχεδιάζει να προσγειωθεί μέχρι το 2030, αλλά αυτό θα μπορούσε να γίνει νωρίτερα. «Η διαφορά μεταξύ νίκης και ήττας θα μετρηθεί σε μήνες, όχι σε χρόνια», δήλωσε ο Isaacman.
Το πρόγραμμα επανδρωμένων διαστημικών πτήσεων της Κίνας ξεκίνησε τη δεκαετία του 1990, αλλά τα τελευταία 25 χρόνια έχει επιταχυνθεί και συνεργάζεται επίσης με τον στρατό και τις τοπικές επιχειρήσεις. Ενώ η Κίνα δεν έχει στείλει ποτέ διαστημόπλοιο πέρα από τη χαμηλή τροχιά της Γης, το Πεκίνο έχει ήδη τον δικό του διαστημικό σταθμό και, σε αντίθεση με τη NASA, έχει ένα εντυπωσιακό ιστορικό τήρησης του δικού του χρονοδιαγράμματος. «Όταν πηγαίνουν να καρφώσουν μια σημαία στην άμμο, τείνουν να είναι αρκετά καλοί στο να πετυχαίνουν αυτήν την ημερομηνία», δήλωσε ο Manley, ο οποίος ζει στις ΗΠΑ. Έχοντας «επισκιάσει τη Ρωσία σχεδόν με κάθε τρόπο όσον αφορά τις διαστημικές της δυνατότητες, η Κίνα εκτελεί τώρα ένα πολύ προμελετημένο, αλλά όχι απαραίτητα τόσο γρήγορο, διαστημικό πρόγραμμα», συμπλήρωσε.
Πριν από μια δεκαετία, ο James Lewis, πρώην Αμερικανός διπλωμάτης, κατέθεσε σε μια επιτροπή του Κογκρέσου ότι οι ΗΠΑ, έχοντας κερδίσει τον αγώνα για τη Σελήνη εναντίον της ΕΣΣΔ, είχαν «χάσει σε μεγάλο βαθμό το ενδιαφέρον τους για το διάστημα», ενώ η Κίνα ενέτεινε το πρόγραμμά της. «Αυτό που δεν θέλουμε είναι ένα σενάριο χελώνας και λαγού όπου μια αργοκίνητη Κίνα θα προσπεράσει τις Ηνωμένες Πολιτείες», είπε.
Τα τελευταία 10 χρόνια, η NASA έχει αναζωογονήσει το διαστημικό της πρόγραμμα επανδρωμένων πτήσεων, που ονομάζεται Άρτεμις (από την Ελληνίδα θεά της σελήνης, η οποία είναι η δίδυμη αδερφή του Απόλλωνα). Αυτό κορυφώθηκε αυτόν τον μήνα με την πρώτη επανδρωμένη αποστολή κοντά στη σελήνη από το 1972. Ταυτόχρονα, η Κίνα – η οποία αποκαλεί τις αποστολές εξερεύνησης της σελήνης Chang’e από το όνομα της Κινέζας θεάς της σελήνης – έχει σημειώσει αξιοσημείωτη πρόοδο στην κάλυψη του χαμένου εδάφους και έχει σπάσει άλλα ρεκόρ. Το 2024, η Κίνα έγινε η πρώτη χώρα που ανέκτησε δείγματα από την αθέατη πλευρά της σελήνης με τον ανιχνευτή Chang’e-6. Η αποστολή Chang’e-7 έχει προγραμματιστεί για τα τέλη του 2026 για την αναζήτηση υδάτινου πάγου στον νότιο πόλο, ένα ζωτικό συστατικό για μια βιώσιμη ανθρώπινη παρουσία.
«Συνολικά, η πρόοδος φαίνεται να προχωρά ομαλά», δήλωσε ο Xie Gengxin, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Chongqing και εξέχων Κινέζος επιστήμονας που έχει ηγηθεί βασικών πειραμάτων στο διαστημικό πρόγραμμα του Πεκίνου, συμπεριλαμβανομένης της πρωτοποριακής δοκιμής του 2019, κατά την οποία ένα πράσινο φύλλο καλλιεργήθηκε στη Σελήνη για πρώτη φορά. Σε ένα άλλο από τα πειράματά του, μια πεταλούδα εκκολάφθηκε στο διάστημα.
Το Πεκίνο δοκιμάζει τακτικά τον εξοπλισμό του για επανδρωμένες αποστολές, οι οποίες θα χρησιμοποιήσουν έναν πύραυλο Long March -10 για την εκτόξευση της διαστημικής κάψουλας Mengzhou, ή «ονειρικού σκάφους», με τρεις αστροναύτες. Ένα σεληνιακό όχημα προσεδάφισης εννέα μέτρων που ονομάζεται Lanyue, που σημαίνει «αγκαλιάζοντας τη σελήνη», θα μεταφέρει στη συνέχεια δύο αστροναύτες στην επιφάνεια, όπου θα πηδούν φορώντας μια νέα κινεζική διαστημική στολή. Η στολή Wangyu – «ατενίζοντας το σύμπαν» – έχει σχεδιαστεί για μεγαλύτερη ευελιξία, επιτρέποντας στους αστροναύτες να σκύβουν στο τραχύ έδαφος.
Στις ΗΠΑ, η SpaceX και η Blue Origin αγωνίζονται να ολοκληρώσουν τα σκάφη προσεδάφισης τους εγκαίρως, ώστε η NASA να δοκιμάσει τις δυνατότητες πρόσδεσης τους τον επόμενο χρόνο. Η Blue Origin σχεδιάζει μια δοκιμαστική πτήση για μια έκδοση του διαστημοπλοίου Blue Moon αργότερα το 2026, ενώ έχουν δημοσιευτεί λίγες λεπτομέρειες για το διαστημόπλοιο ύψους 52 μέτρων της SpaceX, το οποίο επισκιάζει άλλα μοντέλα. Κανένα από τα δύο διαστημόπλοια δεν είναι ολοκληρωμένο, εγείροντας ερωτήματα σχετικά με το φιλόδοξο χρονοδιάγραμμα της NASA για προσεδάφιση στη Σελήνη.
Εντός της επιστημονικής κοινότητας, η ελπίδα είναι ότι η σελήνη θα ενθαρρύνει τη συνεργασία προς όφελος όλων, ίσως αντιγράφοντας μια κατάσταση όπως η Ανταρκτική, η οποία λειτουργεί ως ουδέτερη, επιστημονικά επικεντρωμένη περιοχή βάσει της συνθήκης του 1959 που απαγορεύει τη στρατιωτική δραστηριότητα, την εξόρυξη ορυκτών ή νέες εδαφικές διεκδικήσεις.
Ωστόσο, αυτή είναι μια εποχή έντονης αντιπαλότητας μεταξύ Ουάσινγκτον και Πεκίνου. Με βάση την αμερικανική νομοθεσία, το 2011 ουσιαστικά απαγορεύτηκε στη NASA η συνεργασία με την κινεζική διαστημική υπηρεσία και έκτοτε οι σχέσεις έχουν μόνο επιδεινωθεί.
Στην Κίνα, η διαστημική αποστολή δεν θεωρείται τόσο ως ένας αγώνας δρόμου με τις ΗΠΑ, αλλά επικεντρώνεται στην επίτευξη εγχώριων στόχων. «Δεν θέτουμε ως στόχο να ξεπεράσουμε πλήρως τις ΗΠΑ», δήλωσε ο Xie. «Αυτό δεν θα ήταν ούτε ρεαλιστικό ούτε απαραίτητο». Πρόσθεσε, ωστόσο, ότι η προσεδάφιση ανθρώπων στη Σελήνη «αναμφίβολα θα εμπνεύσει ένα ισχυρό αίσθημα εθνικής υπερηφάνειας και ολοκλήρωσης».
Ενώ οι ΗΠΑ έχουν απαγορεύσει τη συνεργασία με την Κίνα, η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Διαστήματος (ESA) και οι μεμονωμένες κυβερνήσεις δεν το έχουν κάνει. Η Ιταλία, η Γαλλία και η Σουηδία έστειλαν ωφέλιμα φορτία με τον τελευταίο σεληνιακό εξερευνητή της Κίνας, την αποστολή Chang’e-6.
Ο Pierre-Yves Meslin, ερευνητής στο γαλλικό Ινστιτούτο Έρευνας Αστροφυσικής και Πλανητολογίας, εργάστηκε ως επιστημονικός διευθυντής του πειράματος Dorn, το οποίο ανέλυσε την πολύ λεπτή ατμόσφαιρα της σελήνης. Το πείραμα εκτελέστηκε στο κινεζικό διαστημόπλοιο προσεδάφισης Change 6.
«Ως Ευρωπαίοι, δεν έχουμε τα εργαλεία για να πάμε οι ίδιοι στη Σελήνη. Έτσι, βασιζόμαστε σε διεθνείς εταίρους για να μεταφέρουμε τα όργανά μας», είπε. «Κυρίως τις ΗΠΑ. Αλλά τώρα η Κίνα είναι σίγουρα ένας άλλος πολύ σοβαρός εταίρος». Η συνεργασία με την Κίνα του έδωσε μια εικόνα για το διαστημικό τους πρόγραμμα. «Έχουν ένα πολύ σαφές και πολύ λογικό βήμα προς βήμα πρόγραμμα για να πάνε στη Σελήνη», είπε.
«Ο αντίκτυπος των μαζικών εγχώριων επενδύσεων από την Κίνα στον διαστημικό τομέα γίνεται αισθητός παγκοσμίως», πρόσθεσε. Πριν από δύο δεκαετίες, ο Meslin δεν έβλεπε τόσους πολλούς Κινέζους σε συνέδρια διαστημικής επιστήμης, αλλά οι αίθουσες τους είναι τώρα γεμάτες με νέους Κινέζους επιστήμονες. «Αυτό που έχει αποδειχθεί κρίσιμο από την οπτική γωνία ενός ερευνητή», είπε ο Meslin, είναι «ένας αξιόπιστος εταίρος για τη διεξαγωγή πειραμάτων στο διάστημα, κάτι που η Κίνα έχει αποδείξει ότι είναι. Όταν αποφασίζουν κάτι, είναι αποφασισμένο και θα γίνει».
Πηγή: The Guardian
VIA: www.zougla.gr
