Μία πρόσφατη μελέτη από την Deloitte με τίτλο «AI ROI: The Paradox of Rising Investment and Elusive Returns» αποκαλύπτει ότι, παρά τη μαζική επένδυση των οργανισμών στην Τεχνητή Νοημοσύνη (AI), οι οικονομικές αποδόσεις εξακολουθούν να είναι δύσκολο να καταγραφούν και να απομονωθούν από άλλες μεταβλητές της επιχείρησης.
Η συγκεκριμένη έρευνα, που βασίζεται σε απαντήσεις από 1.854 ανώτατα στελέχη από την Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή, καθώς και σε 24 εις βάθος συνεντεύξεις, καταδεικνύει ότι σε μία στις δέκα επιχειρήσεις ο CEO έχει αναλάβει και την κύρια ευθύνη για τη στρατηγική AI. Επιπλέον, οι οργανισμοί πλέον θεωρούν την AI ως στρατηγική επιταγή που επαναστατεί σε όλα τα επιχειρησιακά μοντέλα.
Αύξηση επενδύσεων και καθυστερήσεις αποδόσεων
Σύμφωνα με τα ευρήματα:
• Το 85% των οργανισμών έχει αυξήσει τις επενδύσεις του στην AI το τελευταίο έτος, ενώ το 91% σχεδιάζει να επενδύσει ξανά αύριο.
• Αντίθετα, η απόδοση επένδυσης (ROI) σε μια τυπική εφαρμογή AI συνήθως χρειάζεται 2 έως 4 χρόνια, ενώ τα άλλα τεχνολογικά επενδυτικά σχέδια επιτυγχάνουν ROI σε μόλις 7–12 μήνες.
• Μόνο το 6% των οργανισμών είδαν αποτέλεσμα σε λιγότερο από ένα έτος, και μόνο το 13% εντός 12 μηνών.
Δύο διαφορετικές τεχνολογίες με διαφορετικούς χρονικούς ορίζοντες
Η Deloitte αναγνωρίζει δύο κύριους τύπους εφαρμογών AI:
• Το Generative AI, που παράγει νέο περιεχόμενο (κείμενο, κώδικα, εικόνες) από υπάρχοντα δεδομένα, επιτυγχάνει γρηγορότερα αποτελέσματα: το 15% των οργανισμών ήδη καταγράφει μετρήσιμα αποτελέσματα, με 38% να περιμένει ROI εντός του έτους.
• Το Agentic AI, το οποίο αφορά αυτόνομες διαδικασίες με ελάχιστη ανθρώπινη παρέμβαση, απαιτεί περισσότερη πολυπλοκότητα και χρόνο: μόλις το 10% των επιχειρήσεων βλέπουν ουσιαστική απόδοση, ενώ οι περισσότερες ελπίζουν σε αποτελέσματα μέσα σε 1 έως 5 χρόνια.
Η έκθεση της Deloitte επισημαίνει ότι η υιοθέτηση του AI δεν είναι απλώς μια τεχνολογική αναβάθμιση, αλλά αποτελεί ριζική μεταμόρφωση του επιχειρησιακού μοντέλου, όμοια με τη μετάβαση από την ατμοκίνηση στην ηλεκτρική ενέργεια. Η επιτυχία απαιτεί μακροχρόνιο σχεδιασμό και ανασχεδιασμό ροών εργασίας, καθώς και εκπαίδευση του ανθρώπινου δυναμικού. Η πραγματική αξία θα αναδειχθεί όταν οι οργανισμοί αλλάξουν ριζικά τον τρόπο λειτουργίας τους.
Ανεπαρκείς υποδομές ως βασικό εμπόδιο
Τα κυριότερα εμπόδια δεν προκύπτουν από την τεχνολογία, αλλά από αδύναμες υποδομές δεδομένων: το 25% των επιχειρήσεων αναφέρει ότι οι ανεπαρκείς υποδομές, η ποιότητα των δεδομένων και τα κλειστά συστήματα είναι κλειδιά που προκαλούν καθυστερήσεις στην απόδοση. Κατά συνέπεια, οι επενδύσεις σε ισχυρές υποδομές δεδομένων ενισχύουν την ενίσχυση του προϋπολογισμού και η υιοθέτηση αρχών “Trustworthy AI” είναι καθοριστική.
Ανατροπή παραδοσιακών δεικτών ROI
Η αξία του AI είναι συχνά δυσδιάκριτη, καθώς συνδέεται στενά με ευρύτερες αλλαγές στο επιχειρησιακό μοντέλο. Πολλά από τα οφέλη του —όπως η βελτίωση της εμπειρίας των εργαζομένων και των πελατών— είναι δύσκολο να καταγραφούν στα παραδοσιακά οικονομικά μοντέλα.
Μετασχηματισμός καθοδηγούμενος από την ηγεσία
Στους οργανισμούς που καταγράφουν υψηλές αποδόσεις, το AI είναι σαφώς προτεραιότητα της στρατηγικής (63%), διαρκώς υπό άμεση εποπτεία της διοίκησης (97%). Αυτή η στρατηγική προσέγγιση διασφαλίζει τη συνοχή και τη δέσμευση στην επένδυση.
Διαφοροποιημένη μέτρηση και βιώσιμη εκπαίδευση
Οι πιο επιτυχημένοι οργανισμοί αποφεύγουν ενιαίες μεθόδους μέτρησης, με το 85% να εφαρμόζει διαφορετικά πλαίσια ROI ανάλογα με τον τύπο AI που χρησιμοποιούν (π.χ. generative και agentic). Επιπλέον, το 40% των οργανισμών πιστεύει ότι η εκπαίδευση είναι απαραίτητη για την ανάπτυξη ικανών ομάδων.
Οι 5 πρακτικές που ξεχωρίζουν τους AI Leaders
Για να κατατάξει τις επιχειρήσεις βάσει επιτυχίας, η Deloitte δημιούργησε έναν Δείκτη Απόδοσης AI ROI, που περιλαμβάνει στοιχεία όπως άμεση οικονομική απόδοση, αύξηση εσόδων από AI και ταχύτητα στην επίτευξη αποτελεσμάτων.
Μόνο 1 στις 5 επιχειρήσεις ανήκει στους AI ROI Leaders: αυτοί είναι οι οργανισμοί που βλέπουν το AI ως αναγκαίο μετασχηματισμό, επενδύουν σε αυτό και μετρούν την επιτυχία τους πέρα από κλασικούς οικονομικούς δείκτες. Υιοθετούν πέντε κομβικές πρακτικές:
1. Ανασχεδιάζουν το επιχειρηματικό τους μοντέλο με στρατηγική αξιοποίησης του AI. Το 95% των AI ROI Leaders χρησιμοποιούν πάνω από 10% του προϋπολογισμού τους για AI.
2. Κάνουν στοχευμένες επενδύσεις, δαπανώντας περισσότερο για τεχνολογία.
3. Υιοθετούν ανθρωποκεντρική προσέγγιση, όπου το AI ενισχύει και δεν αντικαθιστά το ανθρώπινο δυναμικό. Το 83% των AI ROI Leaders επισημαίνει ότι το Agentic AI επιτρέπει στους εργαζομένους να εστιάζουν σε πιο δημιουργικά και στρατηγικά καθήκοντα.
4. Χρησιμοποιούν εξατομικευμένα μοντέλα μέτρησης του ROI: το 85% εφαρμόζει προσαρμοσμένα πλαίσια αξιολόγησης.
5. Εφαρμόζουν καθολική εκπαίδευση και προώθηση του «AI fluency» σε όλο τον οργανισμό.
Η μελέτη καταλήγει επισημαίνοντας ότι το μέλλον των επιχειρήσεων ανήκει εκείνους που επενδύουν στρατηγικά με υπομονή: Καθώς εξελίσσεται το AI, οι οργανισμοί επαναστατούν την έννοια της “απόδοσης”.
Το 65% δηλώνει ότι το AI αποτελεί πλέον μέρος της στρατηγικής τους, αναγνωρίζοντας ότι οι αποδόσεις δεν είναι πάντα άμεσες ή χρηματοοικονομικές.
Η πραγματική αξία του AI θα αποτυπωθεί με την πάροδο του χρόνου, όχι μόνο σε οικονομικούς δείκτες, αλλά και στην ικανότητα των οργανισμών να καινοτομούν και να αναπτύσσονται βιώσιμα.
Η Κατερίνα Γλαβά, Engineering, AI and Data Leader της Deloitte Ελλάδος, δήλωσε: «Τα ευρήματα δείχνουν ότι η αξία του AI δεν αποτυπώνεται μόνο στους αριθμούς, αλλά στην στρατηγική ωριμότητα των οργανισμών που το υιοθετούν. Οι επιχειρήσεις που βλέπουν το AI ως μοχλό μετασχηματισμού μπορούν να επιτύχουν βιώσιμη απόδοση και ανταγωνιστικό πλεονέκτημα. Το ερώτημα πλέον δεν είναι “αν” θα επενδύσουμε στο AI, αλλά “πώς” θα το ενσωματώσουμε σε κάθε τομέα της λειτουργίας μας».
