Το εννεάμηνο Ιανουαρίου – Σεπτεμβρίου 2025 αναδεικνύει μία κρίσιμη φάση για τις ελληνικές εξαγωγές, σύμφωνα με τα πρόσφατα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ και την ανάλυση του [Πανελλήνιου Συνδέσμου Εξαγωγέων](https://www.pse.gr). Οι συνολικές εξαγωγές, συμπεριλαμβανομένων των πετρελαιοειδών, ανήλθαν σε 36,06 δισ. ευρώ, σημειώνοντας μείωση 4,7% σε σύγκριση με το αντίστοιχο διάστημα του 2024.
Εξετάζοντας ωστόσο τις «καθαρές» εξαγωγές (χωρίς τα πετρελαιοειδή), οι επιδόσεις βελτιώθηκαν, με το ύψος τους να διαμορφώνεται στα 27,55 δισ. ευρώ, από 26,77 δισ. ευρώ πέρυσι, καταγράφοντας αύξηση 2,9%. Αυτή η ασυνέπεια υποδηλώνει ότι αν και οι εξαγωγές πετρελαιοειδών παρουσιάζουν μείωση, η πραγματική «ραχοκοκαλιά» της ελληνικής οικονομίας — όπως η μεταποίηση, τα βιομηχανικά προϊόντα και η αγροδιατροφή — πιστοποιεί την ανθεκτικότητά της. Αυτή η πρόοδος είναι το αποτέλεσμα των στρατηγικών προσπαθειών ελληνικών επιχειρήσεων για διαφοροποίηση των εξαγωγικών τους κατευθύνσεων.
Αξιοσημείωτο είναι ότι το εμπορικό έλλειμμα για το εννεάμηνο υποχώρησε στα 24,414 δισ. ευρώ, από 25,239 δισ. πέρυσι, καταγράφοντας μείωση 3,3%, ενώ οι εισαγωγές παρουσίασαν πτώση κατά 4,1%. Αν αποκλείσουμε τα πετρελαιοειδή, οι εισαγωγές αυξήθηκαν κατά 3,6%, ενισχύοντας την άποψη ότι η χώρα εξακολουθεί να εξαρτάται από εισαγωγές πρώτων υλών και ενδιάμεσων αγαθών, και επομένως απαιτείται ενίσχυση της παραγωγικής βάσης της. Αυτές οι βεβαιότητες καταδεικνύουν πως η Ελλάδα, παρά τις προκλήσεις, βιώνει μια περίοδο στροφής και μετασχηματισμού.
Γιατί οι ελληνικές εξαγωγές αντέχουν
Η αύξηση 2,9% στις “καθαρές” εξαγωγές υποδεικνύει ότι υπάρχουν πραγματικά ερείσματα — όχι εφήμερα στηρίγματα, αλλά παραγωγικές δυνάμεις που ανταγωνίζονται στις απαιτήσεις της διεθνούς αγοράς.
Η στρατηγική διαφοροποίησης του εξαγωγικού καλαθιού με έμφαση σε ποιοτικά, μεταποιημένα και εξειδικευμένα προϊόντα, καθώς και η αναζήτηση νέων αγορών εντός και εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, είναι ενδεικτικά μέτρα που αναδεικνύουν την προσαρμοστικότητα των ελληνικών επιχειρήσεων. Σύμφωνα με [την ανάλυση της ΠΣΕ/ΚΕΕΜ](https://www.pse.gr), η αύξηση των εξαγωγών χωρίς πετρελαιοειδή επεκτείνεται σε χώρες της ΕΕ αλλά και σε τρίτες χώρες.
Σε ένα παγκόσμιο τοπίο γεωπολιτικής αστάθειας και εμπορικών πιέσεων, οι ελληνικές εξαγωγικές εταιρείες έχουν αποδείξει την ευελιξία τους. Πολλές έχουν ελαχιστοποιήσει την εξάρτησή τους από ενεργειακά προϊόντα, έχουν βελτιώσει τις διαδικασίες logistics και έχουν επιδιώξει νέες συνεργασίες – γεγονότα που φαίνονται στην σταθερή αύξηση των εξαγωγών σε “καθαρές” αγαθές.
Η ανθεκτικότητα δεν είναι εγγυημένη
Ωστόσο, τα θετικά δεδομένα δεν αρκούν. Η ανθεκτικότητα των εξαγωγών θα κριθεί από την ικανότητα αναβάθμισης του παραγωγικού μοντέλου, με έμφαση στην προστιθέμενη αξία, την καινοτομία, τις υποδομές και έναν στρατηγικό σχεδιασμό.
Τι χρειάζεται να γίνει – Δέκα καίρια βήματα πολιτικής
Με βάση τα προαναφερθέντα στοιχεία, προτείνω ως πρόεδρος του ΠΣΕ δέκα κρίσιμα σημεία πολιτικής που απαιτούν άμεση και αποδοτική δράση:
1. Επενδύσεις σε υποδομές και logistics
Άμεσες παρεμβάσεις στα λιμάνια, τους σιδηροδρόμους, τις οδικές συνδέσεις και την αποθήκευση εμπορευμάτων. Μόνο έτσι μπορούν οι εξαγωγές να γίνουν βιώσιμες και οι χρόνοι παράδοσης να είναι ανταγωνιστικοί.
2. Χρηματοδοτικά εργαλεία για εξαγωγικές επιχειρήσεις – ειδικά τις ΜΜΕ
Δημιουργία ειδικών προγραμμάτων χρηματοδότησης που θα ενισχύσουν τις ΜΜΕ στην παραγωγή, τις πιστοποιήσεις και την εξωστρέφεια.
3. Διεύρυνση και διαφοροποίηση εξαγωγικού καλαθιού
Στροφή σε προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας και τεχνολογία, μειώνοντας την εξάρτηση από παραδοσιακές πρώτες ύλες και βιομηχανικά προϊόντα.
4. Απλούστευση διαδικασιών και ψηφιοποίηση
Μείωση των γραφειοκρατικών διαδικασιών και ταχύτερη υποστήριξη μέσω ψηφιοποίησης και πιο απλών αδειοδοτικών διαδικασιών.
5. Στήριξη θεσμικού πλαισίου εξαγωγών
Ενεργοποίηση ειδικών επιδοτήσεων και κινήτρων για τις εξαγωγές, ώστε αυτές να γίνουν εθνική στρατηγική και όχι επιχειρηματικό ρίσκο.
6. Branding «Made in Greece»
Προώθηση των ελληνικών προϊόντων και υπηρεσιών στον διεθνή χώρο, μέσω πιστοποιήσεων ποιότητας και marketing.
7. Συνεργασίες και clusters εξαγωγικών επιχειρήσεων
Δημιουργία συνεργασιών για τη μείωση κόστους και αύξηση κλίμακας, ειδικά για μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις.
8. Καινοτομία και βιώσιμη παραγωγή
Επενδύσεις σε έρευνα και ανάπτυξη, με στόχο τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας και της προστιθέμενης αξίας.
9. Εμπορική διπλωματία και διεύρυνση αγορών
Στρατηγική επέκτασης σε νέες αγορές, εκτός της Ευρώπης, απαιτεί στοχευμένες δράσεις και πρεσβείες ως υποστηρικτικούς πυλώνες.
10. Μακροχρόνιος σχεδιασμός και σταθερό μοντέλο
Ανάπτυξη μιας μακροχρόνιας στρατηγικής για την εξαγωγική πολιτική, όπου η συνέπεια και η συνέχεια θα είναι κεντρικοί άξονες.
Η πρόσφατη αύξηση των «καθαρών» εξαγωγών, παρά τη μείωση στις συνολικές εξαγωγές, αποδεικνύει πως υπάρχει μια ουσιαστική δυναμική για εξωστρέφεια, εφόσον αξιοποιηθούν τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της χώρας. Αν η Ελλάδα επενδύσει σε στρατηγικές υποδομές και υποστηρίξει πληθυσμιακά την παραγωγική της βάση, θα μπορέσει να θέσει τις βάσεις ενός παραγωγικού μοντέλου που θα πρωταγωνιστεί διεθνώς. Η διαχείριση των προκλήσεων και η στρατηγική σχεδίαση είναι κρίσιμα στοιχεία για το μέλλον και αυτό θα πρέπει να είναι το σχέδιο που θα υιοθετήσουμε άμεσα.
Ο κ. Αλκιβιάδης Καλαμπόκης είναι πρόεδρος ΔΣ του Πανελλήνιου Συνδέσμου Εξαγωγέων (ΠΣΕ).
Πηγή: [ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ (ΟΤ) – ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ](https://www.tovima.gr/)
