Το Wikimedia Foundation ανακοίνωσε την Πέμπτη συμφωνίες αδειοδότησης με Microsoft, Meta, Amazon, Perplexity και Mistral AI, διευρύνοντας την προσπάθειά του να χρεώνει μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες για τη χρήση περιεχομένου της Wikipedia στην εκπαίδευση μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης που τροφοδοτούν βοηθούς όπως το Microsoft Copilot και το ChatGPT της OpenAI.
Με τις νέες συμφωνίες, οι περισσότερες μεγάλες εταιρείες ανάπτυξης AI έχουν πλέον ενταχθεί στο πρόγραμμα Wikimedia Enterprise, τη εμπορική θυγατρική που πουλά πρόσβαση μέσω API στα 65 εκατ. άρθρα της Wikipedia. Το πακέτο αυτό προσφέρει υψηλότερες ταχύτητες και μεγαλύτερους όγκους πρόσβασης σε σχέση με τα δωρεάν δημόσια APIs. Το ίδρυμα δεν γνωστοποίησε τους οικονομικούς όρους των συμφωνιών.
Οι νέοι εταίροι προστίθενται στη Google, η οποία υπέγραψε συμφωνία με το Wikimedia Enterprise το 2022, καθώς και σε μικρότερες εταιρείες όπως οι Ecosia, Nomic, Pleias, ProRata και Reef Media. Τα έσοδα στοχεύουν να καλύψουν μέρος του κόστους υποδομών του μη κερδοσκοπικού οργανισμού, ο οποίος διαφορετικά βασίζεται σε μικρές δωρεές από το κοινό, ενώ το περιεχόμενό του έχει καταστεί βασικό στοιχείο των δεδομένων εκπαίδευσης για μοντέλα AI.
Ο πρόεδρος του Wikimedia Enterprise, Lane Becker, δήλωσε στο Reuters ότι η Wikipedia αποτελεί κρίσιμο συστατικό στη δουλειά των τεχνολογικών εταιρειών και ότι χρειάζεται να υπάρξει οικονομική υποστήριξη. Όπως ανέφερε, χρειάστηκε χρόνος για να διαμορφωθεί το κατάλληλο σύνολο χαρακτηριστικών και λειτουργιών ώστε οι εταιρείες να μετακινηθούν από τη δωρεάν πλατφόρμα σε εμπορική, προσθέτοντας ότι οι εταίροι της κατηγορίας Big Tech αναγνωρίζουν την ανάγκη να συμβάλουν στη βιωσιμότητα του έργου της Wikipedia.
Η στροφή προς τις επί πληρωμή άδειες ακολουθεί χρόνια αυξανόμενων δαπανών υποδομής, καθώς εταιρείες AI «έπαιρναν» (scraped) περιεχόμενο της Wikipedia σε βιομηχανική κλίμακα. Τον Απρίλιο του 2025, το Wikimedia Foundation ανέφερε ότι το εύρος ζώνης για λήψεις πολυμεσικού περιεχομένου είχε αυξηθεί κατά 50% από τον Ιανουάριο του 2024, με τα bots να ευθύνονται για το 65% των πιο ακριβών αιτημάτων προς τις βασικές υποδομές, παρότι αντιστοιχούσαν μόλις στο 35% των συνολικών προβολών σελίδων.
Τον Οκτώβριο, το ίδρυμα ανακοίνωσε ότι η ανθρώπινη επισκεψιμότητα στην Wikipedia μειώθηκε περίπου 8% σε ετήσια βάση, αφού ενημέρωσε τα συστήματα ανίχνευσης bots και διαπίστωσε ότι μεγάλο μέρος της δραστηριότητας που φαινόταν ανθρώπινη ήταν στην πραγματικότητα αυτοματοποιημένοι scrapers που είχαν σχεδιαστεί για να αποφεύγουν τον εντοπισμό.
Η μείωση της κίνησης απειλεί τον κύκλο που στήριξε την πλατφόρμα για 25 χρόνια: αναγνώστες που επισκέπτονται την Wikipedia, ορισμένοι από τους οποίους γίνονται συντάκτες ή δωρητές, με αποτέλεσμα το περιεχόμενο να βελτιώνεται. Ωστόσο, σήμερα πολλά chatbots και περιλήψεις μηχανών αναζήτησης απαντούν σε ερωτήματα χρησιμοποιώντας περιεχόμενο της Wikipedia χωρίς να κατευθύνουν τους χρήστες στον ιστότοπο.
Παράλληλα, τα πειράματα του Wikimedia Foundation με γενετική AI έχουν αντιμετωπίσει αντιδράσεις από τους εθελοντές συντάκτες. Τον Ιούνιο, η Wikipedia «πάγωσε» πιλοτικό πρόγραμμα για περιλήψεις άρθρων που δημιουργούνται από AI, μετά από χαρακτηρισμούς συντακτών ότι πρόκειται για «απαίσια ιδέα» και προειδοποιήσεις ότι θα μπορούσε να υπονομεύσει την εμπιστοσύνη στην πλατφόρμα.
Ο ιδρυτής της Wikipedia, Jimmy Wales, δήλωσε στο Associated Press ότι καλωσορίζει την εκπαίδευση μοντέλων AI σε δεδομένα της Wikipedia επειδή είναι επιμελημένα από ανθρώπους, αλλά τόνισε ότι η δωρεάν πρόσβαση έχει όριο και πως οι εταιρείες θα πρέπει να συνεισφέρουν το «δίκαιο μερίδιό» τους στο κόστος που προκαλούν.
