Οι αιγυπτιακές μούμιες ταριχεύονταν συχνά χρησιμοποιώντας ανακατασκευασμένα κομμάτια παπύρου με θρησκευτικά κείμενα και άλλα πνευματικά αποσπάσματα γραμμένα πάνω τους. Ανάμεσα στα ερείπια μιας αρχαίας πόλης περίπου 120 μίλια νότια του Καΐρου, οι αρχαιολόγοι εντόπισαν το πρώτο θραύσμα ελληνορωμαϊκού παπύρου που χρησιμοποιήθηκε σε τελετές ταφής. Δεν είναι ούτε ένα σκοτεινό κείμενο. Σύμφωνα με ερευνητές στο Πανεπιστήμιο της Βαρκελώνηςμια μούμια 1.600 ετών περιλαμβάνει ένα απόσπασμα από το διάσημο έπος του Ομήρου, Η Ιλιάδα.
Η μούμια βρέθηκε στο Oxyrhynchus, μια πόλη στις όχθες ενός κλάδου του ποταμού Νείλου που ονομάζεται Bahr Yussef. Μέχρι το 400 μ.Χ., η ζωτικής σημασίας αστική περιοχή επηρεάστηκε σε μεγάλο βαθμό από τον ελληνορωμαϊκό πολιτισμό — γεγονός που τεκμηριώθηκε σε πάνω από δύο αιώνες αρχαιολογικών ανασκαφών.
«Από τα τέλη του 19ου αιώνα, ένας τεράστιος αριθμός παπύρων έχει ανακαλυφθεί στην Οξύρρυγχο, συμπεριλαμβανομένων ελληνικών λογοτεχνικών κειμένων μεγάλης σημασίας». Ignasi-Xavier Adiegoφιλόλογος του Πανεπιστημίου της Βαρκελώνης και διευθυντής του έργου Oxyrhynchus, είπε σε δήλωση.
Αυτή δεν είναι η πρώτη φορά που οι ερευνητές παρατήρησαν ότι ελληνικοί πάπυροι ενσωματώθηκαν σε μια διαδικασία μουμιοποίησης στην τοποθεσία. Ωστόσο, τα προηγούμενα παραδείγματα ήταν «κυρίως μαγικά», σύμφωνα με τον Adiego.
Η πρόσφατη ανακάλυψη της ομάδας ξαναγράφει αυτή την αφήγηση, ας πούμε έτσι. Οι ανασκαφικές εργασίες μέσα σε ένα ταφικό συγκρότημα τριών ασβεστολιθικών θαλάμων απέδωσαν μούμιες από τη ρωμαϊκή εποχή του Οξύρρυγχου που στεγάζονταν σε ξύλινες σαρκοφάγους. Αν και πολλά από αυτά υπέστησαν μεγάλες ζημιές λόγω λεηλασιών, τουλάχιστον ένα παρέμεινε σε αρκετά αξιοπρεπή κατάσταση για λεπτομερή εξέταση.
Κατά τη μελέτη των υπολειμμάτων, παπυρολόγος Λία Μάσια παρατήρησε ένα απροσδόκητο τμήμα περγαμηνής τοποθετημένο μέσα στο στήθος της μούμιας. Αντί για μαγικά κείμενα, το απόσπασμα παρουσίαζε έναν κατάλογο ελληνικών πλοίων. Ούτε αυτά ήταν μια τυχαία ναυτική συλλογή. Ο κατάλογος είναι πανομοιότυπος με τα πλοία που αναφέρονται στο Βιβλίο II του Η Ιλιάδα που απέπλευσε για την Τροία.
Μέχρι το 400 μ.Χ., οι τεχνικές μουμιοποίησης περιείχαν ένα μείγμα αιγυπτιακών, ελληνικών και ρωμαϊκών επιρροών. Οι ιερείς αφυδατώνουν πρώτα ένα σώμα για 40 ημέρες συσκευάζοντάς το σε αλάτι νάτρον και τυλίγοντάς το σε σεντόνια. Αντί να αφαιρέσουν τα εσωτερικά όργανα και να τα αποθηκεύσουν σε βάζα, οι ειδικοί γέμισαν την κοιλιακή χώρα και την κοιλότητα του θώρακα με θραύσματα παπύρου και άλλο διατηρημένο υλικό.
Ενώ πολλά αντίγραφα του λογοτεχνικού έπους του Ομήρου πιθανότατα υπήρχαν στον Οξύρυγχο εκείνη την εποχή, είναι απίθανο πολλά άλλα -αν υπάρχουν- να ανακυκλώθηκαν τελικά κατά τη διάρκεια των διαδικασιών μουμιοποίησης. Ενώ το απόσπασμα από Η Ιλιάδα είναι αναμφισβήτητο, ο λόγος για τη συμπερίληψή του παραμένει μυστήριο προς το παρόν.
«Η πραγματική καινοτομία είναι να βρεις έναν λογοτεχνικό πάπυρο σε ένα ταφικό πλαίσιο», είπε ο Αντιέγκο.
VIA: www.popsci.com
