Ο Τραμπ απέλυσε όλο το Εθνικό Επιστημονικό Συμβούλιο – Πώς θα επηρεάσει την έρευνα στις ΗΠΑ

Την Παρασκευή, 24 Απριλίου 2026, ο Λευκός Οίκος απέλυσε και τα 24 μέλη του Εθνικού Επιστημονικού Συμβουλίου – NSB, όπως σημειώνει το Forbes. Σύμφωνα με την ιστοσελίδα του Εθνικού Ιδρύματος Επιστημών (NSF), η επόμενη προγραμματισμένη συνεδρίαση του συμβουλίου είναι στις 5 Μαΐου.

Οι περισσότεροι άνθρωποι εκτός του ερευνητικού χώρου δεν έχουν ακούσει ποτέ για το NSB, οπότε αξίζει να εξηγήσουμε τι είναι. Ο Νόμος για το Εθνικό Ίδρυμα Επιστημών του 1950 δημιούργησε το NSF με δύο επικεφαλής: έναν διευθυντή και ένα συμβούλιο.

Από κοινού καθορίζουν τη στρατηγική κατεύθυνση ενός οργανισμού που σήμερα διανέμει περίπου 9 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως σε ομοσπονδιακή χρηματοδότηση για την έρευνα, εγκρίνουν τις προτάσεις του προϋπολογισμού του και εξουσιοδοτούν νέα σημαντικά προγράμματα.

Τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου ορίζονται για τα διακεκριμένα επιτεύγματά τους στους τομείς της επιστήμης, της μηχανικής, της εκπαίδευσης και των δημοσίων υποθέσεων, προέρχονται από τη βιομηχανία και τα πανεπιστήμια, και επιβεβαιώνονται για κλιμακωτές εξαετείς θητείες, έτσι ώστε οι προτεραιότητες της επιστημονικής έρευνας να καθορίζονται από τη μακροπρόθεσμη πορεία της επιστημονικής προόδου και όχι από τον εκλογικό κύκλο.

Ο νόμος απαιτεί τα μέλη να επιλέγονται «αποκλειστικά με βάση τα αποδεδειγμένα επιτεύγματα διακεκριμένης υπηρεσίας». Αυτή η τελευταία φράση, εντός εισαγωγικών είναι το κλειδί για το τι θα συμβεί.

Οι θεσμοί και οι επιστημονικές αρχές οδήγησαν στην επιστημονική υπεροχή των ΗΠΑ

Η επιστημονική υπεροχή των ΗΠΑ συχνά συζητείται σαν να ήταν αποτέλεσμα ταλέντου ή χρηματοδότησης. Στην πραγματικότητα, είναι αποτέλεσμα των θεσμών, της λιτής δομής που αποτελείται από διοικητικά συμβούλια, καταστατικά, όρους λειτουργίας, αξιολόγηση από ομοτίμους και θεσμική ανεξαρτησία, την οποία η μεταπολεμική γενιά δημιούργησε σκόπιμα.

Η δομή αυτή έχει τις ρίζες της στην έκθεση του Βανεβάρ Μπους του 1945 με τίτλο «Science, the Endless Frontier» (Η επιστήμη, το ατελείωτο σύνορο), η οποία υποστήριζε ότι η ομοσπονδιακή επιστήμη απαιτούσε διακυβέρνηση απαλλαγμένη από πολιτικές πιέσεις και σταθερότητα στη χρηματοδότηση πέρα από κάθε μεμονωμένο κύκλο προϋπολογισμού.

Ο πενταετής αγώνας για τη μετατροπή του οράματος του Μπους σε νόμο επικεντρώθηκε σε μεγάλο βαθμό σε ζητήματα ανεξαρτησίας και λογοδοσίας, και οι κλιμακωτές εξαετείς θητείες αποτέλεσαν μέρος του συμβιβασμού που προέκυψε.

Οι εξαετείς θητείες υπάρχουν για κάποιο λόγο.

Οι κλιμακωτοί διορισμοί υπάρχουν για κάποιο λόγο.

Η φράση «αποκλειστικά με βάση διακεκριμένες υπηρεσίες» περιλαμβάνεται στο ιδρυτικό καταστατικό για κάποιο λόγο.

Μπορεί να αμφισβητηθεί το διοικητικό συμβούλιο, αλλά για επιστημονικούς λόγους

Ο ρόλος του διοικητικού συμβουλίου έχει αμφισβητηθεί και στο παρελθόν, αλλά πάντα με βάση τους ισχύοντες όρους.

Μόλις το 2022, οι μελετητές συζητούσαν πώς να εκσυγχρονίσουν τον ρόλο του διοικητικού συμβουλίου, προτείνοντας να περιοριστούν τα διοικητικά του καθήκοντα και να καταστεί η NSF παρεμφερής με άλλες ομοσπονδιακές υπηρεσίες.

Όμως, άλλες ομοσπονδιακές υπηρεσίες είναι ακριβώς αυτές που εκτίθενται περισσότερο στον πολιτικό έλεγχο. Οι επικεφαλής τους διορίζονται κατά την κρίση του προέδρου. Οι προτεραιότητές τους αλλάζουν με κάθε νέα κυβέρνηση.

Ο λόγος για τον οποίο η δομή της NSF είναι ασυνήθιστη είναι ότι οι σχεδιαστές της μεταπολεμικής περιόδου δεν ήθελαν η χρηματοδότηση της επιστήμης να λειτουργεί με αυτόν τον τρόπο. Ακόμη και οι επίδοξοι μεταρρυθμιστές το αναγνώρισαν αυτό: πρότειναν να διατηρηθούν ανέπαφες οι κλιμακωτές θητείες του διοικητικού συμβουλίου και η θεσμική του ανεξαρτησία.

Πώς θα μοιάζει η αμερικανική επιστήμη χωρίς το Συμβούλιο;

Αυτές οι δομές βασίζονται σε μια κοινή αντίληψη, που εκτείνεται πέρα από τις κυβερνήσεις και τα κόμματα, ότι ορισμένοι θεσμοί αξίζει να διατηρηθούν ακόμη και όταν σας περιορίζουν. Στην ίδια λογική με την fed. Όταν αυτή η αντίληψη χάνεται, οι ίδιες οι δομές δεν επιβιώνουν για πολύ.

Στις 5 Μαΐου έχει προγραμματιστεί να συνεδριάσει το Εθνικό Συμβούλιο Επιστημών. Δεν υπάρχει ημερήσια διάταξη και, προς το παρόν, δεν υπάρχει συμβούλιο. Αυτή η απουσία είναι το θέμα που αξίζει να εξεταστεί, πέρα από τις ειδήσεις για οποιαδήποτε συγκεκριμένη απόλυση.

Το ερώτημα δεν είναι ποιος συμμετέχει στο συμβούλιο. Το ερώτημα είναι αν το είδος του συμβουλίου που οραματίστηκε ο νόμος του 1950 εξακολουθεί να υπάρχει στην πράξη και πώς θα μοιάζει η αμερικανική επιστήμη αν δεν υπάρχει.