Ένας νεαρός παρατά τα μαθήματα και τους φίλους του για να χτίζει φανταστικούς κόσμους με ένα chatbot. Ένας μοναχικός άντρας εγκλωβίζεται σε μια «ρομαντική» σχέση με έναν ψηφιακό χαρακτήρα και παρόλο που σοκάρεται όταν συνειδητοποιεί ότι το love story δεν είναι πραγματικό, δεν μπορεί να σταματήσει. Ένας επαγγελματίας σπαταλά πολλές ώρες σε ερωτήσεις και απαντήσεις με το ChatGPT.
Αν νομίζετε πως τα τρία αυτά παραδείγματα είναι υποθετικά σενάρια, κάνετε λάθος γιατί πρόκειται για αυθεντικές μαρτυρίες που προέρχονται από εκατοντάδες αναρτήσεις στο Reddit και οι οποίες αναλύθηκαν σε επιστημονική μελέτη για τον εθισμό που προκαλεί η Τεχνητή Νοημοσύνη.
Σύμφωνα με τη μελέτη η καθημερινή χρήση των chatbots και των μηχανών AI οδηγεί σε μοτίβα συμπεριφοράς που θυμίζουν τύπους εθισμού και μπορεί να χωριστεί σε τρεις βασικές κατηγορίες.
Η ερευνητική ομάδα, στην οποία συμμετείχαν επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο της Βρετανικής Κολομβίας, το Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Τζόρτζια και το Ινστιτούτο Επιστήμης και Τεχνολογίας της Κορέας, εξέτασε αναρτήσεις από 14 κοινότητες του Reddit. Οι ερευνητές αναζήτησαν περιεχόμενο σχετικό με την τεχνητή νοημοσύνη, τα chatbots και τον εθισμό, αξιοποιώντας εργαλεία γλωσσικής επεξεργασίας και στη συνέχεια χειροκίνητο έλεγχο.
Κοινό στοιχείο στις περιπτώσεις που εξετάστηκαν ήταν αυτό που οι ερευνητές περιγράφουν ως φαινόμενο «AI Genie». Πρόκειται για την αίσθηση ότι το chatbot μπορεί να ικανοποιήσει άμεσα σχεδόν κάθε ανάγκη ή επιθυμία του χρήστη, χωρίς ιδιαίτερη προσπάθεια από την πλευρά του. Αυτή η ευκολία, σύμφωνα με τη μελέτη, μπορεί να ενισχύσει την επαναλαμβανόμενη και καταναγκαστική χρήση προκαλώντας στο τέλος συμπτώματα εθισμού.
Οι 3 τύποι εθισμού που προκαλούν τα chatbots
Η πρώτη και συχνότερη μορφή ονομάζεται «απόδραση μέσω παιχνιδιού ρόλων». Καταγράφηκε σε 125 περιπτώσεις και αφορά χρήστες που δημιουργούν φανταστικούς κόσμους, χαρακτήρες και σενάρια με τη βοήθεια της ΤΝ. Σε αρκετές περιπτώσεις, οι χρήστες φαίνεται να προτιμούν αυτές τις κατασκευασμένες πραγματικότητες από την καθημερινή ζωή, καθώς εκεί αισθάνονται ότι έχουν μεγαλύτερο έλεγχο και λιγότερο άγχος.
Η δεύτερη κατηγορία χαρακτηρίζεται ως «ψευδοκοινωνική συντροφικότητα» και εντοπίστηκε σε 86 περιπτώσεις. Σε αυτήν την περίπτωση, οι χρήστες αναπτύσσουν συναισθηματικούς ή ακόμη και ρομαντικούς δεσμούς με ψηφιακούς χαρακτήρες. Τα chatbots αντιμετωπίζονται ως φίλοι, σύντροφοι ή υπομονετικοί ακροατές, ενώ κάποιοι χρήστες τα περιγράφουν ως μια μορφή δωρεάν ψυχολογικής υποστήριξης.
Η τρίτη μορφή, που εμφανίστηκε λιγότερο συχνά, ονομάζεται «επιστημική λαγότρυπα». Καταγράφηκε σε 13 περιπτώσεις και συνδέεται με τη μανιώδη και αέναη αναζήτηση απαντήσεων και πληροφοριών. Οι χρήστες παρασύρονται από τη δυνατότητα του chatbot να απαντά άμεσα σε ερωτήσεις για σχεδόν κάθε θέμα, με αποτέλεσμα να παγιδεύονται μέσα σε μια συνεχή αλυσίδα ερωτήσεων.
Εξαρτημένοι από την ΑΙ τεχνολογία
Τα συμπτώματα που εκδήλωσαν οι χρήστες, όπως μάλιστα επεξηγήθηκαν από του ίδιους, προσομοιάζουν σε δείκτες κλινικού εθισμού. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η δυσκολία διακοπής της χρήσης, η επίδραση στην καθημερινή ζωή, οι μεταβολές στη διάθεση, το σύνδρομο στέρησης και σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμη και ψυχοσωματικές αντιδράσεις όταν οι χρήστες προσπαθούσαν να απεξαρτηθούν από τα chatbots. Η συχνότερη ένδειξη ήταν η κυριαρχία του chatbot στις σκέψεις και στη συμπεριφορά του ατόμου, η οποία εμφανίστηκε σε πάνω από το 55% των σχετικών καταγραφών με αναφορές έντονων συμπτωμάτων.
Η ερευνητική ομάδα επισημαίνει ότι η αντιμετώπιση τέτοιων φαινομένων δεν μπορεί να είναι ίδια για όλους. Κάθε τύπος προβληματικής χρήσης έχει διαφορετικά αίτια και χαρακτηριστικά, επομένως απαιτεί και ανάλογη προσέγγιση ή να το πούμε διαφορετικά… «θεραπεία». Το βασικό όμως συμπέρασμα της μελέτης είναι ότι η ακατάπαυστη χρήση των AI chatbots και της Τεχνητής Νοημοσύνης αποτελεί σύνθετο φαινόμενο, το οποίο χρειάζεται προσοχή από τον χρήστη καθώς και περαιτέρω έρευνα αλλά και πιο στοχευμένες στρατηγικές παρέμβασης.
VIA: www.powergame.gr
